Smiley face
Smiley face
Smiley face

ئەمڕۆ مانگێک تێدەپەڕێت بەسەر بومەلەرزە بەهێزەکەدا.. دۆسیە

2017-12-12 09:03:57



ڕۆژنیوز – ڕۆزە محەمەد

 

ئەمڕۆ مانگێک تێدەپەڕێت بەسەر ئەو بومەلەرزە بەهێزەی کە باشور و ڕۆژهەڵاتی کوردستان و بەشێک لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی هەژاند، هاوڵاتیانیش لە دوایی مانگێک هێشتا لەژێر خێمەدا ژیان دەگوزەرێنن و حکومەت هیچ قەرەبوویەکی نەکردوونەتەوە.

 

شەوی ١٢ی مانگی ڕابردوو، کاتژمێر ٠٩:١٠ خولەکی، بومەلەرزەیەک بەگوڕی ٧.٣، کوردستان و بەشێک لە وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی هەژاند، لەم دۆسیەدا زانیاری لەسەر هۆکاری ڕوودانی بومەلەرزەکە و زیانە گیانی و ماددیەکانی لە هەرێمی کوردستاندا دەخەینەڕوو.

 

بومەلەرزەکە بۆچی ڕوویدا

 

د.بەختیار قادر، پرۆفیسۆری جیۆفیزک(سروشتی زەوی)  Professor of Geophysics  لە زانکۆی سلێمانی، پێشتر بە بە ڕۆژنیوزی وت: ئێمە لەسەر تەبەقەیەکین کە پێی دەوترێت پلێتی عەرەبی، وە پلێتی ئێرانیشمان هەیە کە هەمیشە ئەم دوو پلێتە بەر یەک دەکەون، کە بەر یەک دەکەون توانا و وزەیەکی زۆر لە چینەکانی زەویدا کۆدەبێتەوە، ئەو توان و وزە زۆرەش پێویستی بە دەرپەڕاندن هەیە، لە ١٢ی مانگی ڕابردووشدا بە گوڕی ٧.٣ بەشێکی وزەکەی دەرپەڕاند و ئەو بەشە وزەی دیکەی کە ماوە ڕۆژانە بەردەوام و تا چەند مانگێکی دیکە بە گوڕی کەمتر دەریدەپەڕێنێت، تا ئەو کاتەی تەواو دەبێت.

 

 

بومەلەرزەکە لە دەربەندیخان چەندین زیانی گیانی و ماددی بەدواوە بوو

 

شێرباز حسێن، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی دەربەندیخان بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاند: بە هۆی ئەو شەپۆلە بومەلەرزەییەی ڕووی لە هەرێمی کوردستان کرد، لە شارۆچکەی دەربەندیخان، ٢٥ کەس بوونەتە قوربانی، بەجۆرێک٢٠ کەس برینداربوونە و پێنج کەسیش گیانی لەدەستداوە.

 

بەپێی ئەو داتا و ئامارانەی، کە ڕۆژنیوز لە بۆردی داکۆکییکردن لە ماف و بەرژەوەندییەکانی خەڵکی دەربەندیخان و لیژنەی قەرەبووی قەیرانەکان-ەوە وەری گرتووە بەم شێوەیەیە:

 

١ -زیاتر لە ١٥٠٠ خانووى هاوڵاتیان زیانى بەرکەوتووە کە ٣٢٥  خانویان شیاوى ژیان نین تێیاندا.

٢ -لە پێنج خوێندنگا دەوام ڕاگیراوە و خوێندنگاکانیان وێران بووە، ١٥ خوێندنگاى تر پێویستیان بەنۆژەنکردنەوەى بەپەلە هەیە.

٣-نەخۆشخانەى گشتى شار و دوو بنکەى تەندروستى وێران بووە.

٤ -سێکتەرەکانى ئاو و ئاوەڕۆ و کارەبا زیانى گەورەى بەرکەوتووەو پێویستیان بە نۆژەنکردنەوەى بەپەلە هەیە.

٥ -بەنداوى دەربەندیخان توشى زیانى گەورە بووە.

 

 

زیانی گوندەکانی سەر بە دەربەندیخان-یش بەم شێوەیەیە:

 

١-٣٦ خانوو و ١٤٥ گەوڕی ئاژەڵ  تەختی زەویبوون.

٢ - ١١٨ خانوو بە کەڵکی ژیانکردن نەماون.

٣ -سەدان سەر ئاژەڵ و پەلەوەر لەناوچوو.

٤- شەش بیری هاوڵاتیان پڕبووەتەوە و چەندین کانیاو و سەرچاوەی ئاوی وشکیانکردوە.

 

بەنداوی دەربەندیخانیش مەترسی ڕووخانی لێدەکرا و لەلایەن عەبادییەوە لیژنەی بۆ پێکهات.

 

ڕۆژێک لە دوایی بومەلەرزەکە و لە ١٣-١١ حەیدەر عەبادی لەگەڵ لیژنەی باڵای نیشتمانی ئاو کۆبووەو تیایدا لیژنەیەکی تایبەتمەندیان ڕاسپارد بۆ چاودێریکردنی بەنداوی دەربەندیخان، بە مەبەستی دڵنیایی لە سەلامەتی بناغەکانی بەنداوەکە و بۆ بەدواداچوون لە زیانەکانی بەنداوی دەربەندیخان کە بەهۆی بومەلەرزەکەوە چەند درزێک لە بەشی سەرەوەی بەنداوەکە دروست بووە.

 

 

لە شارۆچکەی سەیدسادقیش زیانی گیانی هەبوو

 

ڕێبین حەسەن، بەڕێوەبەری بەشی کارگێڕی لە نەخۆشخانەی شەهید ڕەوف بەگ، لە شارۆچکەی سەیدسادق، بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاندبوو:"بەهۆی بومەلەرزەکەوە، مێرد منداڵێکی تەمەن 12 ساڵ لە یەکێک لە گەڕەکەکانی شارۆچکەی شارەزوور لەسەر بانەوە خۆی فڕێداوەتە خوارەوە، لە ئەنجامی بەرکەوتنی بە تەلی کارەبا گیانی لەدەستداوە، پێش گەیاندنی بە نەخۆشخانە ئەو مێرمنداڵە گیانی لەدەستداوە، وە دەیان کەسی دیکەش برینداربوو.

 

 

لە گەرمیانیش دوو کەس گیانی لەدەستدا

 

ڕائید عەلی جەمال قدوری، وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان، لەسەر زیانەکان بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاند:"لەگوندی شێخ بابای سەر بە شارەدێی گوڵاڵە، پیاوێکی بەتەمەن و منداڵێک گیانی لەدەستدا، ژمارەیەکی زۆری هاوڵاتیانی شارۆچکەی کەلاری ناوەندی ئیدارەی گەرمیان، بەهۆی کاریگەرییەکانی بومەلەرزەوە گەیەندرانە نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شەهید هەژار".


 

سەرۆکی حکومەت و جێگرەکەی بەڵێنیان بە لێقەوماوانی بومەلەرزەکەدا

 

ڕۆژی سێشەممە ١٤-١١ نێچیرڤان و بارزانی سەرۆکی حکومەت و قوباد تاڵەبانی جێگری، بۆ زانینی زیانەکانی بومەلەرزەکە گەیشتنە دەربەندیخان، ئەو سەردانە بۆ لە نزیکەوە ئاگاداربوون بوو لە ڕەوشی زیانلێکەوتووان، پاشان بەڵێنی قەرەبوو کردنەوەی زیانلێکەوتووانی دا، بەڵام ئەوە مانگێکی بەسەردا تێدەپەڕێت و هیچ قەرەبوونەکراونەتەوە.

 


 

لێقەوماوانی بومەلەرزەکەی دەربەندیخان گردبوونەوە

 

چەندین جار لێقەوماوانی بومەلەرزەکە گردبوونەوەیان ئەنجامدا، جارێک بۆ داواکردنی خێمە و جارێک بۆ قەرەبووکردنەوەیان و جارێکیش لە بێ باکی حکومەت و جێبەجێ نەکردنی ئەو بەڵێنانەی بەو هاوڵاتیانەی دابوو.

 

 

بەرپرسانیش نیگەرانن لە بێ بەڵێنی حکومەت

 

ڕۆژی ٧ی ئەم مانگە لە بینای سەنتەری گەنجانی دەربەندیخان، ژمارەیەک لە چین و توێژە جیاوازەکانی دەربەندیخان لەگەڵ سەرۆک و ژمارەیەک لە ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی کۆبوونەوە، دوابەدوای کۆبوونەوەکە، ئازاد حەمەئەمین، سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنووسیدا ڕایگەیاند:  ئێمەش وەک هاوڵاتیانی ئەم شارۆچکەیە نیگەرانیین بە جێبەجێنەکردنی بەڵێنەکان و ئاوڕنەدانەوە لە هاوڵاتییان، چونکە دەبوو هەرزوو خەمی ئەم شارۆچکەیە بخورایە، بەڵام بەداخەوە تا ئێستاش داروو پەردووی خانووە ڕوخاوەکان لانەبراون لەسەر شەقامە گشتییەکان.

 

بۆردی داکۆکییکردن لە خەڵکی دەربەندیخان لە دوای بومەلەرزەکە دامەزرا

 

سەبارەت بە ئامانج و هۆکاری دامەزراندنی بۆردەکە، حەکیم عەبدولکەریم، یەکێک لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەری بۆردەکە بە ڕۆژنیوزی ڕاگەیاندبوو:"زانیمان کە حکومەتی هەرێم و ئیدارەی دەربەندیخان لە ئاست بەرپرسیاریتی ئەو ڕووداوە گەورەیەدا نین، بۆیە بە ئامانجی داکۆکییکردن لە زیان لێکەوتووان، بۆردی داکۆکی لە ماف و بەرژەوەندییەکانی خەڵکی شارۆچکەی دەربەندیخانمان پێکهێنا".

 

هاوڵاتیانی دەربەندیخان لەژێر سەرمای زستان و باران ژیان بەسەر دەبەن

 

هاوڵاتیانی دەربەندیخان لە دوای ئەو بومەلەرزە کە ڕوویدا و لە دوایی ڕوخانی ماڵەکانیان و چەندین جار دووبارە بوونەوەی بومەلەرزەی یەک لە دوای یەک بە پلەی لاوازتر، ترسیان لە دڵ نیشتووە و ناتوانن لەناو ماڵدا بمێننەوە، هەروەها لەژێر خێمەدا و لەژێر سەرمای زستاندا ژیان دەگوزەرێنن و حکومەتیشی لایان لێناکاتەوە.

 

 

شەوی ڕابردوو دیسان بومەلەرزەیەکی بەهێز ڕوویدایەوە

 

شەوی ڕابردووش دوو بومەلەرزەی بەهێز ڕۆژهەڵاتی کوردستان و هەرێمی کوردستانی هەژاند، بومەلەرزەکان چەند خولەکێک لە نێوانیاندا هەبوو، ئەوەی یەکەم  بەگوڕی ٥.٤پلەبوو، بومەلەرزەیەکی دیکەش بەگوڕی ٤.٩ ڕوویدا، هەروەها بەهۆی بومەلەرزەکەوە لە شاری هەڵەبجە و شارۆچکەکانی دەربەندیخان و سەیدسادق، زیاتر لە ١٠٠ کەس گەیەندرانە نەخۆشخانەکان.

 

 

لە دوای ١٢ی مانگەوە زیاتر لە ٥٠٠ بومەلەرزە بە گوڕی لاواز تۆمار کراوە

 

لە دوای یەکەم بومەلەرزە بەهێزەکەی ١٢ی مانگ بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومولەرزەزانی هەرێمی کوردستان زیاتر لە ٥٠٠ بومەلەرزە بە گوڕی لاوازتر تۆمارکراوە.

 

س.ح



-
RojNews
په‌یوه‌ندی


Korek       : +964 7508749379

Asia          : +964 7718835920

Normal     :   +964 533361295

Email  : [email protected]
© Copyright 2015 . Hemû mafên portala ROJNEWS Ajansa Nûçeyan a Roj hatine parastin