Smiley face
Smiley face
Smiley face

مامۆستایەکی زانکۆ هزری ئۆجالان بۆ دەوڵەت نەتەوە شیدەکاتەوە

2017-08-13 09:37:54



ڕۆژنیوز - ئاوات هاوار

 

هاوژین مەلا ئەمین، نووسەرو مامۆستای زانکۆ، هەروەها لێکۆڵەر لە فەلسەفەی عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری پەکەکە، سەبارەت بە سەرچاوەکانی هزری ئۆجالان بۆ خولقاندنی چەمکە فەلسفەییەکانی دەدوێت و دەڵێت، بیرکرنەوەی ئۆجالان هەوڵدانە بۆ خولقاندنی مرۆڤێکی نوێ، دەشڵێت: هەوڵدان بۆ پێکهێنانی دەوڵەت نەتەوە بۆ کورد هەڵەیەکی مێژووییە.

 

بە مەبەستی تاوتوێکردنی ژمارەیەک لە چەمکەکانی فەلسەفەی عەبدوڵا ئۆجالان، لە چاوپێکەوتنێکی ڕۆژنیوز هاوژین مەلا ئەمین چەمکەکانی مۆدێرنەی کاپیتالیستی، نەتەوەی دیموکراتی، دەوڵەت نەتەوە و ئەو کارەساتانەی ئەو سیستمە بە سەر مێژووی مرۆڤایەتی هێناوەو شرۆڤەدەکات، هەروەها باس لە ئازادی و دیموکراسی لە ڕوانگەی ئۆجالانەوە دەکات و لە کۆتاییشدا تیشک دەخاتە سەر هەڵە مێژووییەکانی نەتەوەی کوردی لە مێژووی تێکۆشانەکەیدا بۆ پێکهێنانی دەوڵەت نەتەوە.

 

دەقی چاوپێکەوتنەکە:

 

سەرچاوەی چەمکی مۆدێرنەی کاپیتالیستی لە هزری ئۆجالاندا چییە، ئایا ئەو چەمەکە داهێنانی خۆی ئۆجالانە یان وەرگیراوە؟

 

"لیبرالیزم وەکو دەرهاویشتەی ئاوێتەبوونی کاپیتالیزم و مۆدێرنە دێتە ئاراوە"

 

هاوژین مەلا ئەمین: لە ڕاستیدا ئەو دوو چەمکە بە جیا داهێنانی ئۆجالان نین، بەڵام ئەو شێوازە لە تێکەڵاوکردنیان یان پێکەوەگرێدانیان لە ڕوانگەی ئۆجالانەوە تازەگەرییەکی زۆر بەهاداری تێدایە، ئۆجالان قسە لەوە دەکات کە مۆدێرنە گۆڕانکارییەکی گەورە لە مێژووی مرۆڤایەتی و مێژووی کۆمەڵگاکاندا پێکدێنێت، دوواجار کاپیتالیزم ڕۆڵێکی گەورە دەبینێت لەو گۆڕانکاریانەدا، ناتوانین لە مێژووی ڕاستەقینەی مۆدێرنە تێبگەین ئەگەر کاپیتالکیزم بخەینە لاوە.

 

وتیشی: مۆدێرنە حیکایەتی سەرلەنوێ داڕشتنی کۆمەڵگاکانە لە ڕێگای دەسەڵاتی سەرمایەدارییەوە، لە جیهانی مۆدێرنەدا لە نێوان سەرمایە و تەکنۆلۆجیا و شێوەکانی ڕێکخستنی ژیانی کۆمەڵایەتی دەستتێکەڵییەکی گەورە دروست دەبێت، کە لە هەناوی ئەو دەست تێکەڵکردنەوە هەلومەرجێکی نوێ دێتە ئاراوە، کە ئۆجالان بە شێوەیەکی تایبەت قسە لە سەر ئەو پێکەوەگرێدانە دەکات و دوواجار لە سەر ناونیشانی مۆدێرنەی کاپیتالیستییەوە کۆیان دەکاتەوە، بەم شێوەیە قسە لە سەر دوو حەقیقەت دەکات، کە بریتین لە، یەکەم، پەیوەندییە تەنگاتەنگەی لە نێوان ئایدیاکان و بیروباوەڕەکاندا هەن ودووەم، ئەو سیستمە بەهایانەی لەگەڵ ئەوەی لە واقعی ئابوری و واقعی تەکنۆلۆجیادا دەگوزەرێت، بۆ تێگەیشتن لە دیسکۆرسی باڵادەست لە لیبرالیزمدا و تەنانەت بۆ تێگەیشتن لە دیسکۆرسەکانی مافی مرۆڤ و مافی نەتەوەکان و هەموو ئەو دیسکۆرسانەی دیکە کە جیهانی مۆدێرنە لەگەڵ خۆی دەیانهێنێت، پێویستە کاپیتالیزم لە بەرچاو بگرین وەکو ئەو ڕەهەندەی کۆتایی دێنێت بە هەموو شتە پێش مۆدێرنەکان، بەهای تازە دروست دەکات، دەرهاویشتەکەشی ئەو تێکەڵبوونە لیبرال-دیموکراسییەیە، واتە لیبرالیزم وەکو دەرهاویشتەی ئاوێتەبوونی کاپیتالیزم و مۆدێرنە دێتە ئاراوە.

 

دەوڵەت-نەتەوە چۆن لە مۆدێرنەی کاپیتالیستییەوە سەرهەڵدەدات و ڕەخنەکانی ئۆجالان لە سەر دەوڵەت نەتەوە چین؟

 

"دەوڵەت نەتەوە دیارترین حیکایەتی مۆدێرنەی کاپیتالیستییە کە نەهامەتی زۆری بەدوواوە بووە"

 

هاوژین مەلا ئەمین: دەرهاویشتەی هاوسەرگیریی نێوان جیهانی مۆدێرن و تەکنۆلۆجیای مۆدێرن و جیهانی کاپیتالیزم دروستکردنی هەندێک حیکایەتی گەورە و گەردوونییە، دیارترینی ئەو حیکایەتانە کە بە خۆیەوە کۆمەڵێک نەهامەتیی بۆ جیهانی تازە هەڵگرتووە، بریتییە لە دەوڵەت-نەتەوە یان بیرۆکەی نەتەوە، تا ڕادەیەکی زۆر ئەوەی ئۆجالان ڕەخنەی خۆی ئاراستە دەکات بریتییە لە ئەو نەتەوەیە کە هەندێک ڕەگ و ڕیشەی ڕەگەزپەرستانە و نەژادپەرستانەی لەگەڵ خۆی هەڵگرتووە، دیارترینیان مۆدێلی ئەڵمانییە، بەڵام تەنانەت مۆدێلە فەرەنسییەکەش کە باس لە مافی هاوڵاتی و ئیرادەی پێکەوە ژیان دەکات نەیتوانیوە بەتاڵ بێت لە کۆمەڵێک پشتگوێخستنی گەورە بۆ شوناسە بچوکەکان، بەبێ وەلاوەنان و پشتگوێخستنێکی زۆر قووڵی هەندێک داخوازی و پێداویستیی لە ئاستی لۆکاڵ و شوناسە بچوکەکان و تەنانەت لە سەر ئاستی تاکەکەسیدا دەوڵەت-نەتەوە ناتوانێت پێکبێت، چونکە دەوڵەت-نەتەوە لەگەڵ خۆیدا سەرکوتکارییەکی زۆر گەورەی لە هەناوی خۆیدا هەڵگرتووە، کە هەموو تایبەتمەندییە تاکەکەسییەکان و لۆکاڵییەکان و جیاوازییەکان سەرکوت دەکات، سنوورەکان دادەنرێن، پێناسەکان دیاریدەکرێن و شوناسەکان لە سەرەوە دەبڕێن بەسەر نەتەوەکاندا، لە ڕێگای حیکایەتخوانەکانی دەوڵەت-نەتەوەوە ناکۆکییە کۆمەڵایەتیەکان و ئاڵۆزییە ئابورییەکانی نێوان چینەکلانی کۆمەڵگا ئاراستەی دەرەوەی خۆیان دەکرێن، دەرەوەیەک کە دەرەوەیەکی وەهمییە، "ئەو ئەوی دی"یە (The Other) کە ناسیۆنالیزمی مۆدێرن لە زهن و لە خەیاڵدانی هاوڵاتییەکدا دروستی دەکات، ئەوە سەرتەیاکە کە کێشە گەورەکان لەوێوە دەستپێدەکات، خۆفەرامۆشکردنی(alienation) گەورە.

 

تایبەتمەندییەکانی دەوڵەت نەتەوەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چین و ئەو دەوڵەتانە چۆن پێکهاتوون؟

 

"دەوڵەت نەتەوە بە جینۆسایدێکی شاراوەو سڕینەوەی شوناسە بچوک و لۆکاڵەکان پێکدێت"

 

هاوژین مەلا ئەمین: لەگەڵ ئەوەی کە مۆدێلی دەولەت-نەتەوە لە هەناوی خۆیدا و لە ڕۆژئاوا دروست دەبێت هەڵگری هەموو ئەو کێشە تیۆریانەیە کە باسمان کرد، کاتێک ئەو نموونەیە دەهێندرێت و دەسەپێندرێت بە سەر ئەو بەناو نەتەوانەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕساتدا هەن، سەرەڕای هەموو گیروگرفتە تیۆرییەکان پێویستیمان بە کۆمەڵێک دەستدرێژی هەیە بۆ سەپاندنی ئەو نموونەیە، کە هەموو بزوتنە نەتەوەییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سەرەتادا بەمە هەستاون، جۆرێک لە جینۆسایدکرد و لەناوبردنی نەتەوەکان و جیاوازییەکانیان.

 

وتیشی:"کێشە گەورەکەی دەوڵەتی نەتەوە ئەوەیە، کە هەمیشە لە زۆرێک دانەیەک هەڵدەبژێرێت، چ لە سەر ئاستی ڕەگەز، چ لە سەر ئاستی شوناس، زمان، یان کلتور، دەوڵەتی نەتەوە بەبێ دروستکردنی زمانێکی ئەفسانەیی کە زمانی یەکگرتووی دەوڵەتی نەتەوە لەقەڵەم دەدرێت و بەبێ دروستکردنی کلتورێکی ئەفسانەیی کە کلتوری یەگرتوویی نەتەوەیی ناوزەد دەکرێت و لە بەرامبەردا بەبێ وەلاوەنانی هەموو جیاوازییەکان و تایبەتمەندییەکان ناتوانێت پێک بێت، بە کورتی پێکهێنانی دەوڵەت نەتەوە پێویستی بە وەلاوەنانی هەموو جۆرە جیاوازییەکانە، لێرەدا دەگەڕێمەوە بۆ ئۆجالان و بە ئیلهام لەوەوە دەتوانم بڵێم، لەناوبردنی ئەو جیاوازیانە جۆرێکە لە جینۆسایدی ڕاستەقینەی شوناسە حەقیقییەکانە، کە مرۆڤەکان پێوەی دەژین.

 

 

زیاتر دواو وتی: بەبێ سەپاندنی خۆفەرامۆشی(alienation) دەوڵەتی نەتەوە ناتوانێت پێکبێت، جا کاتێک ئەو بیرۆکەیە لە ڕۆژئاواوە دێت و ڕوو لە نەتەوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکات هاوکات دەبێت لەگەڵ پێکهاتنی جینۆسایدێکی شاراوە، سڕینەوەی شوناسە بچوکەکان و پرۆسەی وەک یەک لێکردنی هەموو جیاوازییە تاکەکەسی و لۆکاڵەکانمان، کە دەتوانم بڵێم ئۆجالان بە قووڵی بیری لێکردووەتەوە.

 

چەمکەکانی ئازادی و دیموکراتی لە هزری ئۆجالاندا چۆن پێناسە دەکرێن و جیاوازیان چییە لەگەڵ ئازادی و دیموکراتی بە واتا گشتییەکەی؟

 

"ئۆجالان ئازادی دەباتە ئاستی شوناسە بچوکەکان، لۆکاڵەکان و تاکەکەسییەکان و باس لە دیموکراسی ڕاستەوخۆ دەکات"

 

هاوژین مەلا ئەمین: ئۆجالان بە شێوەیەکی زۆر ڕادیکال و قووڵ بیرۆکەی ئازادی لە سۆسیۆلۆژیی ئازادیدا بەکاردەهێنێت و دیموکراسی لە سەر ئاستی ڕاستەوخۆکردنەوەی بەکاردێنێت، بەبێ ئەوەی دیموکراتیزاسیۆن لە سەر ئاستی تاکەکەسی ئەنجامبدرێت و بەبێ ئەوەی دانپێدانانی ڕاستەقینەمان هەبێت بەسەر جیاوازییەکان و وردە جیاوازییەکاندا، بەبێ ئاوڕدانەوەیەکی قووڵ لەمە ناتوانین باسی نەتەوەیەکی تەندروست بکەین، بە بۆچوونی من بیرکردنەوە قووڵەکەی ئۆجالان لەمەدایە، کە دیموکراتی دەباتە ئەو شوێنە ڕاستەقینانەی کە پێویستە بڕوات، دیموکراتی لە ڕوانگەی ئۆجالاندا دەگاتە ئاستی شوناسە بچوکەکان و ئاستی لۆکال و ئاستی ئازادیی تاکەکەسی، بەم شێوەیە نەتەوەیەکی تەندروست لە سەر بنەمای یەکتر قبوڵکردن و جەختکردنەوە لە سەر جیاوازییەکان و تایبەتمەندییەکان پێکدێت، وەها نەتەوەیەک هەڵگری دەوڵەمەندییەکی کلتوری و سایکۆلۆژی دەبێت و باس لە پێکەوە ژیان دەکات.

 

نەتەوەی دیموکراتی لە هزری ئۆجالاندا بە چی دەوترێت و تایبەتمەندییەکانی جین؟

 

"لە نەتەوەی دیموکراتیدا جیاوازییە وردەکان پێکەوە کۆدەبنەوەو کۆمەڵگا دەوڵەمەند دەکەنەوە"

 

هاوژین مەلا ئەمین: نەتەوەی دیموکرات دەیەوێت ئەمە پێش بخات، کە ئێمە چۆن دەتوانین بەدیموکراتیکردن لەو چوارچێوە قەبە گەورەیە ڕزگاربکەین و بیخەینە سەر ئاستی شوناسە بچوکەکانەوە، یانچۆن نەیەڵین دیموکراسی لە سەر ئاستی هەڵبژاردنە کاریکاترییەکان و شوناسە دروستکراوەکان و تاکەکەسی )بە واتای individualism)ڕانەگرین و لە بەرامبەردا بیخەینە سەر کۆڵەکە ورد و بچوکەکانی وەکو شوناسە وردەکان و تایبەتمەندییە لۆکالەکان، چۆن دەتوانین جیاوازییە وردەکان کە کۆمەڵگا دەوڵەمەند دەکەنەوە بەیەکەوە کۆبکەینەوە، بەبۆچوونی ئۆجالان ئەوەی لە ئێستا لە ئارادایە بەرهەمی پرۆسەی کلتورسازی مۆدێرنەیە، کە تێیدا شوەناسە جیاوازەکان دەدرێن بە گژی یەکدا لە جیاتی ئەوەی هانبدرێن بۆ پێکەوە ژیان، یان چۆن مرۆڤ لە ناو ناکۆکیدا خۆی بەرهەم دەهێنین، ئەو کلتورە مۆدێرنە جیاوازییەکان و تایبەتمەندییەکان وەکو سەرچاوەی شەڕ و ناکۆکی سەیردەکات، ئەمەش وا دەکات ناکۆکی و شەڕی گەورە بەردەوامی هەبێت، ئەمە باشترین پێناسەیە بۆ ئەو ململانێ بێ مەعنا و کۆتایینەهاتووەیە کە پێوەی دەناڵێنین، چۆن شوناسی ڕەگەزیمان دژ بە شوناسی ڕەگەزەکەی دیکە سەیر دەکەین و چۆن شوناسی شاری خۆمان دژ بە شوناسی لادێیی سەیردەکەین و هتد...،.

 

"لە وەها دۆخێکدا پێکهێنانی ئاشتەوانییەکی گشتی تەنیا بەشێوەیەک ئەگەری دەبێت کە ئەوە زهنییەتە بسردرێتەوە و سەرلەنوێ دابڕژێتەوە و پەروەردەبکرێتەوە، بەبێ جەختکردنەوە لە سەر تایبەتمەندییەکان ناتوانین پێکەوبوونێک بەرهەم بێنین، ئەوەی کە بە بۆچوونی من پرۆژەی نەتەوەی دیموکرات چاوی لێبڕیوە ئەمەیە، کە چۆن دەتونین بە جیازاییەکانمانەوە و بە شوناسەکانمان و لێک تێگەیشتنی قووڵمانەوە زەمینە پراتیکەکانی پێکەوە ژیان فەراهەم بکەین لە دەرەوەی هەموو ئەو وەهمانەی مەکینەی مۆدێرنەی کاپیتالیستی وەکو حەقیقەت لە قەڵەمیان دەدەن".

 

 
ئایا دەتوانین بڵێین ڕیشە و سەرچاوەکانی فەلسەفەی ئۆجالان لە فەلسەفەی ڕۆژئاواییدا زیاتر وڕوو لە نیچەیە تاوەکو هیگڵ؟ سەرچاوە ڕۆژهەڵاتییەکانی فەلسەفەی ئۆجالان چین؟
 

 

"بیرکردنەوەی ڕاستەوخۆ لەو هەلومەرجەی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تێیدا دەژی تایبەتمەندی هزری ئۆجالانە"

 

هاوژین مەلا ئەمین: ڕیشەکانی فکری ئۆجالان زۆر قووڵن، هەر لە فکری ڕۆژئاواییەوە واتە لە نیچەو هیگڵەوە کە باست لێکردن و ڕەوتی ئانارشیستی لەناو فکری ڕۆژئاواییدا هەتا دەگاتە ئەزموونە زۆر دێرینەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕۆژهەڵاتی دووریش، دەتوانین هەمووی ئەوانە بە ڕیشەکانی بیرکردنەوەی ئۆجالان دانێین، یەکێک لە گرنگییەکانی بیرکردنەوەی ئۆجالان بریتییە لەوەی کە ڕیشەکانی بیرکردنەوەی ئۆجالان زۆر قووڵن و خوێنەر ناچاردەکەن کە بە شوێن سەرچاوەگەلی جیاوازدا بگەڕێت، من بە کێشەی نازانم کە یەکێک لە سەرچاوەکانی ئیلهامبەخش بۆ ئۆجالان بزوتنەوەی ئەنارشیزم بێت، یان فکری نیچە بێت یان تەنانەت هیگڵ بێت.

 

"گرنگ ئەوەیە، کە ئەوەی لە ئەنجامی بیرکردنەوەو ئاوێزانبوونی دیدە جیاوازەکان لە فەلسەفەی ئۆجالاندا گەڵالە بووە چییە؟ بیرکردنەوەی ڕاستەوخۆ و ڕاستەقینە لەو هەلومەرجەی مرۆڤی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تێیدا دەژی گرنگترین تایبەتمەندیی بیرکردنەوەی ئۆجالانە، ئەم بیرکردنەوەیە وای کردووە لە ئۆجالان، کە لە هەلومەرجی مێژوویی مرۆڤدا تێزێک (thesis) بەرهەم بێنێت، کە لە ئاسمانەوە نەهاتووەتە خوارەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی قووڵی لە فەلسەفەی ڕۆژئاوایی و ڕۆژهەڵاتیدا هەیە، ئیلهامی لە زۆر شوێن وەرگرتووە، ئەنجامی زۆر گرنگی فەلسەفەی ئۆجالان ئەمەیە کە چیدی بە واتا هیگڵییەکە بیر لە لەدایکبوونی سینتێزێکی نوێ لە پێناو کوشتنی تێزو ئەنتی تێزی (Anti-Thesis)پێشووی ناکەینەوە، بەڵکو وەکو هەلومەرجێکی پێکەوە هەڵکردن، وەکو مۆتۆری گەشەکردن و بەردەوامیدان بە جیاوازییەکان سەیری جیهان دەکەین.

 

ئەخلاق-سیاسەت واتە سازدنی مرۆڤێکی نوێ لەسەر بنەمای بایەخە نوێکان چۆن لە هزری ئۆجالاندا ڕوودودات؟

 

"بیرکردنەوەی باس لە گۆڕین و سەرلەنوێ سازدانەوەی مرۆڤ دەکات"

 

هاوژین مەلا ئەمین: ئەوەی ئۆجالان جەختی لە سەردەکاتەوە، ئەوەیە کە جیاوازییەکان وەکو یارمەتیدەرێکی گەورە بۆ پێکەوەهەڵکردن سەیر بکەین، ئەمەشە کە بەهابە تێزی دیموکراتی لە ڕانگەی ئۆجالان دەبەخشێت، من پێموایە کە بیرکردنەوەی ئۆجالان بیرکردنەوەیەکی کۆمەڵایەتییە بەر لەوەی بیرکردنەوەیەکی سیاسی بێت، بیرکردنەوەیەکە باس لە گۆڕین و سەرلەنوێ سازدانەوەی مرۆڤ دەکات و دەیەوێت کۆمەڵێک بەها بخولقێنێت بۆ ئەوەی جێگای کۆنتڕۆڵ و دیسیپلین و هەلومەرجە کۆنکرێتییە سیاسییەکان بگرنەوە، بیرکرنەوەی ئۆجالان هەوڵدانە بۆ خولقاندنی مرۆڤێکی نوێ کە بتوانێت لە سەر پێی خۆی بوەستێت.

 

بۆچی ئۆجالان پێی وایە دەوڵەت نەتەوەکان شکستیان هێناوە یان شکست دەهێنن؟

 

"سیستمی دەوڵەت نەتەوە پرۆسەیەکە دژ بە سروستی ڕاستەقینەوەی مرۆڤ"

 

هاوژین مەلا ئەمین: مێژوو سەلماندوویەتی، کە ئەو پڕۆژە سیاسیانە باس لە سڕینەوەی جیاوازییەکان و تایبەتمەندییەکان لە پێناو گرنگی دان بە کلتورێکی ناوەندی دەدەن شکستیان هێناوە، گەورەترین نموونەی شکست هێنانی ئەو پڕۆژەیە حکومەتی عێراقە، کە هەموو هەوڵدانی لە سەر سڕینەوەی شوناسە تایبەتەکان بوو، بەڵام دوای ئەوەی ئەو زەخت و زۆرە لادەبرێ لە سەر کۆمەڵگای عێراقی، دەبینین کۆمەڵگا دەگەڕێتەوە دۆخێکی سەرەتایی، کێشەکە ئەوەیە کە سەپاندن و هەوڵدان بۆ سڕینەوەی تایبەتمەندییەکان شکست دەهێنن، پرۆسەیەکە دژ بە سروشتی ڕاستەقینەی مرۆڤ.

 

هۆکارەکانی پێداگری لایەک لە تێکۆشانی نەتەوەی کورد بۆ دامەزراندنی نەتەوە دەوڵەت چین؟ ئەوان چۆن دەوڵەت نەتەوە دەبینن؟

 

"هەوڵدان بۆ پێکهێنانی دەوڵەت نەتەوە بۆ کورد هەڵەیەکی مێژووییە و لە نەبوونی خوێندنەوە بۆ مێژووە سەرچاوە دەگرێت"

 
هاوژین مەلا ئەمین: هەڵەیەکی مێژووییە و چەند سەرچاوەی هەیە ئەو هەڵەیە، یەکیان چاولێکەری و چاوبڕینە لە ئەزموونی ڕۆژئاوایی و ئەوی دیکەشیان کە سەرچاوەیەکی دراماتیک ترە جۆرێکە لە کاردانەوە بەرامبەر بە دەوڵەت نەتەوەکانی دیکە لەو ناوچەیە، نەتەوەی کورد وای وێنا کردووە کە ئەگەر پێداگری لە سەر شوناسی نەتەوەیی خۆی نەکات و ئەگەر بەپێی ئەو پێناسەیەی نەتەوە باڵادەستەکان لە نەتەوە عەرزیان کردووە خۆی پێناسە نەکات، دەبێتەوە مایەی ئەوەی بسڕێتەوە یان لە ناو بچێت، واتە تا ڕادەیەکی زۆر بزوتنەوەی کوردایەتی کاردانەوە بووە بەرامبەر بە پڕۆژەکانی دەوڵەت-نەتەوەسازی لەو ناوچەیە و ئەنجامی نەخوێندنەوەی قووڵی هەلومەجە جیاکانی مێژووە.
 
"لەلایەکی دیکەوە نەبوونی عەقڵێکی تیۆری و نەبوونی هزر و بیرکردنەوەیەک کە خودی مۆدێلە ڕەخنە بکات بووەتە هۆی پێژاگری لەسەر ئەو هەڵە مێژووییە، خاڵێک کە لە هزری ئۆجالاندا باسی لێدەکرێت، هۆکارێکی دیکەی ئەو هەڵەیە نەبینینی فرەڕەنگی و فرەکلتورییەکە کە لە نێوان نەتەوەی کورد دا هەیە، پێویستە ئاماژە بدەین بەوە کە بۆ پێکهێنانی هەر کامە لەو دەوڵەت نەتەوانەی لە ناوچەکەدا هەن جینۆسایدی گەورە ڕوویداوە، نەتەوەی تورک، فارس یان عەرەب، نەتەوەی بە زۆری شەق دروستکراون، لێرەدایە کە نەتەوەی کورد پێویستی بەوەیە هەیە کە هۆشیار بێت بەرامبەر بە جیاوازییەکان و وردە شوناسەکانی وا لە ناویدایە، ئەمە بۆ نەتەوەی تورک و فارس و عەرەبیش ڕاستە، چونکە پڕۆژەی دەوڵەت نەتەوە زیانەکانی تەنیا بۆ ئەو دیوی سنوورەکانی خۆیەوە نەبووە، بەڵکو لە ناو خۆشیدا پرۆسەی سڕینەوەی وردەشوناسەکان و تایبەتمەندی و جیاوازییەکانی ناو نەتەوەکەی بەڕێوەبردووە".
 
 
"ئێستا بەتایبەتی نەتەوەی عەرەب و فارس خەریکن هۆشیاردەبنەوە، کە ئەم شووناسە نەتەوەییە تا چ ئاستێک دەستکردە، بیرکردنەوەی ئۆجالان لێرەدا زۆر کریتیکال دەبێتەوە، کە سەرەتا خوێندنەوەو ڕەخنەیەکە بۆ خۆی مۆدێلەکە و لەلایەکی دیکەوە تێگەیشتنێکی قووڵە لەو فرە کلتوری و جیاوازی و فرەشوناسییە.

 

ئایا نەتەوەی کورد سەرئەنجام نابێت خۆی یەکلایی بکاتەوە لە بەرامبەر ئەزموونی بەڕێوەبەرایەتی لە باشوری کوردستان و ڕۆژئاوای کوردستان؟

 

"بەراورد کردنی بەڕێوەبەرایەتی ڕۆژئاوا و لە باشور تاوانێک گەورەیە"

 

هاوژین مەلا ئەمین: نەک نەتەوەی کورد بە تەنیا بەڵکو هەموو نەتەوەکانی ناوچەکە پێویستە خۆیان یەکلایی بکەنەوە لە بەرامبەر ئەو دووڕێیانەی باسی دەکەی، بەراوردکردنی ئەوەی لە ڕۆژئاوا ڕوودەدا و ئەو ئەزموونەی ٢٥ ساڵە لە باشوری کوردستان بەڕێوەدەچێت لە زۆر ئاستدا تاوانێکی گەورەیە، مۆدێلی دەوڵەت نەتەوە مۆدێلێکە کە بە درێژایی مێژوو شکستی خۆی سەلماندووەو ئەزموونی هەموو وڵاتانی ئەم ناوچەیە دان بەوەدا دەنێن کە چیدی ناتوانن، سەرەڕای هەموو ئەو زەبرو زۆرەو ئەو هەموو پێشێلکاریانەی بەرامبەر بە مافەکانی مرۆڤ لە ساڵانی ڕابردوودا کراوەو لەلایەکی دیکەوە سەرەڕای ئەو هەموو ئامادەکاریی تەکنۆلۆجی و سەربازییەی کراوە بۆ پێکهێنانی نەتەوەیەک کە نوێنەرایەتی دەوڵەت نەتەوە بکات، دیسانەوە پڕۆژەکە شکستی هێنا و نەیتوانی سەربکەوێت.

 

"بۆیە ڕۆژئاوا چ بۆ ناوچەکە و چ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا نموونەیەکی نوێ و جوانە و دەکرێت ئیلهامبەخشی مرۆڤایەتی بێت بۆ ئەوەی بیر لە فۆرمێکی دیکەی پێکەوەژیان بکاتەوە، هەڵگری ئەم پەیامەیە کە هەموو پێکهاتەکان و تاکە جیاوازەکان دەتوان تا سەر ئێسقان پێکەوە بژین و یەکتری پێ دەوڵەمەند بکەنەوە، ئەوەی لە ڕۆژئاوا دەگوزەرێت جارێکی دیکە پێمان دەڵێت و دەیسەلمێنێت کە شوناسی دەوڵەت نەتەوە تا چەند شوناسێکی دەستکردو وەهمییە و ناتوانێت مرۆڤ بگەیەنێت بە پێکەوە ژیان و دیموکراسی و ئازادی ڕاستەقینە، لە کاتێکدا مۆدێلی دەوڵەت نەتەوە بەردەوام وروژێنەری ڕق و کینەیە بەرامبەر بە ئەوی دی و جیاوازییەکان.

 

س.ح



-
RojNews
په‌یوه‌ندی


Korek       : +964 7508749379

Asia          : +964 7718835920

Normal     :   +964 533361295

Email  : rojnewsso@gmail.com
© Copyright 2015 . Hemû mafên portala ROJNEWS Ajansa Nûçeyan a Roj hatine parastin